"Ngược chiều đồng loại"

 Bài của TRÁC THUÝ MIÊU   

  

  

XUỐNG DỐC THÌ NHANH HƠN LÀ NGƯỢC LẠI

Một trong những gia tài quý báu nhất mà tôi thừa hưởng của Ba, đó là nguyên tắc đi ngược chiều thời cuộc, nguyên tắc đi từ cuộc đời của chính Ba.

Ba luôn tìm được cách đi chậm lại, và ôm theo cả gia đình mình đi ngược chiều. Giữa thập niên đầu sau chiến tranh, những tháng năm bao cấp khắc khổ, tôi được thừa hưởng sự thanh bình của thành phố, nhưng không dây dính vào lốc xoáy “xây dựng quê hương mới” và cuộc đại tẩy não trên ghế nhà trường. Gia đình tôi trở nên thủ cựu, tôi bị giáo viên đóng nhãn tiểu tư sản vì biết chơi dương cầm, mặc váy và đọc ngụ ngôn tiếng Anh, khi mà bạn bè tôi đang nỗ lực phấn đấu để được tuyển vào lớp Nga văn.

Như thể Ba nhìn thấy con dốc xuôi mà cả dân tộc khi này còn đang hồn nhiên hô hào nhau lẫm chẫm từng bước phong trào xuống vực. Ba níu chúng tôi đi chậm lại chừng nào hay chừng ấy, níu dài con đường tự hoại nhỡn tiền. Rồi tôi lớn lên, làm kẻ đi ngược chiều thời cuộc, luôn đau đáu tiến về một đỉnh cao đã bị cả miền Nam Viêt-nam bỏ lại sau lưng ngày càng xa.

 Người ta nói tôi lập dị và luôn hướng về điều cổ lỗ.

 Kẻ đi ngược chiều, ắt không khỏi những va đập chát chúa với chính đồng bào đồng loại của mình đang hồ hởi hưởng ứng xuôi chiều thời cuộc.

Xác suất bị xô ngã và đè bẹp là không thể tránh khỏi.

Người ta rất nên bắt đầu bằng cách tập “đi” chậm lại, thoát khỏi lực cuốn của vòng xoáy vong thân.

Lâu rồi, Ba nói: “Khi nào con thấy thời cuộc dễ phất, đi càng nhanh càng dễ sống, gió phần phật bên tai hưng phấn, hãy cẩn trọng, xuống dốc bao giờ cũng nhanh và dễ hơn. Phía trước là vực sâu đó!”

Tôi học sống chậm từ khi còn rất nhỏ. Tôi học cô lập mình ra khỏi đồng loại khi đang lớn lên. Và giờ đây, tôi ngược chiều thuần thục.

Ngẩng lên, cái tôi nhìn thấy là điều mà miền đất này đã từng biết đến, không hề là điều chi mới mẻ: đỉnh cao hoàng kim của thẩm mỹ và văn minh. Tôi hướng về nơi đó, không như một tín đồ vintage, con nghiện retro hoặc một tay chơi đồ cổ - tôi chỉ thuần túy hướng về cái Đẹp.

Một người bạn xem tấm ảnh tôi chụp, chỉ rằng tôi nên bỏ đi hình ảnh chiếc TV “đời sau” ở hậu cảnh bởi không đủ “retro dose”, hay xóa bớt hình ảnh cái ổ điện trên tường nhà bởi “hồi xưa làm gì có ổ điện kiểu đó”. Tôi bình thản để yên cái ổ điện nằm đó: tôi đang không giả cổ. Đây là tôi, giữa thời cuộc này. Tôi giữ vững mình và mặc nhiên thừa nhận thời cuộc. Tôi không phải anh hùng dân tộc và phần mềm Photoshop cũng không.

Tẩy xóa một cái ổ điện? Giá như tôi đã có thể tẩy xóa một cuộc chiến! Giá như tôi có thể phủ lập chiến cuộc của dân tộc tôi trước khi tôi ra đời, một cuộc cách mạng văn hóa trá hình.

  

THANH LỌC KHI KHÔNG THỂ THANH TRỪNG

 Trên lối ngược chiều, người ta nhận ra nhau.

Mỗi khi tôi định cho phép một ai đó lại gần tôi hơn, tôi hạ cùi chỏ xuống và thu móng lại, và cuộc đón tiếp của tôi biến thành một vụ va quẹt lớn. Hàng loạt đồng bào của kẻ lạ đó cũng đùng đùng va ầm ầm vào tôi, đôi khi tối tăm mặt mũi, đôi khi tôi gục và có lần bị đạp cho suýt bẹp ruột.

Chống tay đứng dậy bao lần là từng ngần ấy phen bị đá phốc cho một cú knock out lộn mèo bonus, tím tái mặt mày.

Điều này làm tôi nhớ một lần, bức tượng Đức Mẹ vong thân gieo mình từ bàn tay tôi xuống sàn gạch, bể đôi sau cú đá bồi của số phận. Tôi cáu tiết (tôi luôn rất mạnh khi phát cáu), đứng lên ném trả vào cái thứ đồng bào dị hợm của mình tất thảy những gì đã từng được ném về phía tôi, chính xác từng đòn một.

Tôi chỉ hãnh diện mình chưa bao giờ vì đau đớn mà buông xuôi, thả mình lăn theo dòng lũ chung xuôi chiều xã hội tanh mùi người sống.

Từ ngày đó, thêm người bạn đồng hành, chúng tôi không “đi đến”, mà cảm giác rõ rệt là “tìm về”. Cứ hướng về phía lời gọi chân mây, ngược chiều Lê Uyên Phương mà đi, càng đi xa khỏi đồi, họ càng xuống thấp. Nay tôi tầm tã ngược chiều tìm về lại nơi đồi cao tránh lấm. Than ôi, Đô thành thất thủ đã lâu!

Dòng người ngày càng đông, lực hấp dẫn của triền dốc càng mãnh liệt bởi lực xô đẩy. Tôi kết thành cái bè nhỏ của mình, chiếc bè Noah, cột chặt mọi điều trân quý nhất vào đó và càng quyết liệt hơn với cuộc viễn chinh ngược dòng ngược dốc của riêng mình.

Đó là khi tôi nhận diện những kẻ, cũng như tôi, hướng về phía ngược lại tốc độ thời cuộc.

Tôi lập nên một đại lễ nhận diện nho nhỏ ngay trong hôn lễ của mình, tôi tìm ra họ trên mỗi đường tiếp cận. Hấp lực tự tạo càng lớn, người ta càng dễ nhận ra nhau. Như những đốm hỏa châu kêu cứu, họ tự thân phát sáng và tìm thấy nhau như vậy.

Tôi nhận ra mình không phải là kẻ ngược chiều duy nhất.

Có những nét thuộc tính không chỉ là tiểu tiết hình thức. Thuộc tính ấy được nhận ra chỉ từ một tấm ảnh, một bản nhạc, một kiểu tóc hàng ria, một chiếc áo choàng cho con cún lem luốc vô gia cư, hay thậm chí chỉ từ lối trân trọng một kiểu cách rất riêng khi trang trí một cành thông mùa lễ. Họ có thể không là người Công-giáo, nhưng tôn thờ những cành thông, họ có thể nói tiếng Mỹ coi phim Viễn Tây, nhưng biết phát âm chuẩn Pháp. Không dễ gì đánh lừa tôi bằng một cá thể văn công nhôm nhựa học đòi đánh vần tiệc bán dạ reveillon bằng âm sắc Tonkin.

Sài-gòn muôn đời là quê chung của dân tứ xứ, chẳng phải đến bây giờ, cũng không phải chỉ từ cuộc đại di cư rùng rùng năm 54, hay từ tám hướng đường Đông Tây Nam bộ, từ Chà và, Phú lang sa cho đến cả quận 5 Chợ Lớn cũng đủ để nói lên cái thuộc tính đa chủng của cái gọi là “dân Sài-gòn”. Nhưng được gọi là dân Sài-gòn, đó ắt đã phải là người đến với vùng đất, mà không phủ nhận và tận diệt thuộc tính của đất và người sẵn có.

Nên một cơ số dân mới, tôi không thể gọi họ là dân Sài-gòn.

Bọn này cũng dễ nhận diện.

Những kẻ nhập cư ồn ào vỗ ngực là dân Sài-gòn, với giọng trọ trẹ Quảng Ngãi pha Thanh Hóa, nhưng cứ đến Tết lại khoác vào nỗi buồn hợp thời, đấm ngực than vãn "Saigon không có Tết!", so bì cái lạnh, so cả hoa đào với bông mai... dẫu quanh năm vẫn thỏa thuê bú mút rút ruột mảnh đất phương Nam dư dật. Những vị tân nhân dân tội nghiệp ấy, có thể ngồi giữa Paris và vẫn man di mọi rợ tài tình như vốc muối hòn đá quê nhà, nơi từ đó, họ cào cấu để ra đi.

Khôi hài hơn nữa là những câu chuyện từ lớp thanh niên Nam tiến hậu chiến, khi họ thất vọng ngỡ ngàng: “hóa ra Sài-gòn phồn hoa là đây, có khác gì Hà-nội đâu!” mà không nhận ra chính những đợt người vô tâm từ phương Bắc đã vặn vẹo méo mó một thuộc tính Sài-gòn.

Bài học của xã hội đã nhỡn tiền: bởi tạp nên mới xú.

Tôi không gọi họ là dân Sài-gòn. Tôi gọi họ là giặc và đồng bọn ăn hôi thời cuộc.

Tôi lại vòng tay trước ngực. Miễn đừng có chạm vào thân tôi là được, thưa quý vị tân nhân dân.

 ĐÊM HỖN MANG, THẮP HỎA CHÂU ĐI TÌM BỘ LẠC

 Mỗi ngày, tôi phóng vào xã hội một chia sẻ riêng tư, như thảy một đốm hỏa châu vào đêm hỗn mang, và tôi ngồi yên, lắng nghe những hồi âm từ bộ lạc thất tán.

Cứ mỗi lần như thế, tôi thu mình vểnh tai ngồi nghe những tiếng phản âm vọng lại.

Vẫn có những người của thế hệ sau biết trầm trồ trước cái đẹp, nhưng bất lực và dồn năng lượng vào sự so sánh chuệch choạc của thời cuộc đương trào với những giá trị quá vãng. Hay phẫn nộ cực đoan mà buông tay vô vọng với cái Đẹp hiển nhiên.

Những đường phố có thể ô tạp, những tiệm café huyền thoại có thể bị tái dựng thô bỉ và ngu độn, những hình nhân thả rông ngoài phố có thể méo mó dị hợm, nhưng tôi tin vào những đốm hỏa châu tôi nhìn thấy.

Tôi không chọn bề nổi chánh trị để hướng năng lượng của mình vào đó. Theo tôi, bản chất của chánh trị đã là xấu xí, thô lậu và mất vệ sinh, nên tôi đặt điều quan tâm này ngoài lãnh vực quan tâm của mình, thời nào cũng vậy.

Năng lượng đó, bạn bè tôi ơi, tại sao không tự gom tém cho mình một lối sống, một tư phong cốt cách riêng.

Xa xỉ đâu nằm ở mức giá món đồ bình dân bị độn giá bởi thuế má. Xa xỉ chưa bao giờ là phi lý.

Xa xỉ chính là cái cung cách mỗi người tự quây quanh đời sống cá nhân của mình những gì ưng ý, vượt trên tầm chức năng. Xa xỉ nằm ở sự cầu kì kiểu cách trong từng tiểu tiết, nằm trong sự khắc nghiệt không khoan nhượng đối với từng dị vật lọt vào làm uế tạp không gian riêng. Xa xỉ thuộc về những kẻ thà nghiến răng chịu đựng đớn đau và cô độc, chỉ để bản thân không được phép để bị cuốn xuôi chiều. Xa xỉ là áp lực, nó mệt mỏi, kiểu cách, khắc khổ và cầu kỳ, và nó có thể nằm trong một bộ sưu tập những bức ảnh đen trắng của những người đã ra thiên cổ, được tìm trong một sạp chạp phô với giá 12 ngàn đồng một tấm, được đem về trang trọng lộng khung trưng giữ.

Xa xỉ nằm trong mỗi 10 phút tự nhắc mình ngồi thẳng sống lưng.

Xa xỉ nằm trong việc tự nhắc mình bơm mực cho cây bút cũ mà tự tay viết chữ mỗi tháng một lần.

Chậm chạp, từng tiểu tiết trong cuộc sống hằng nhựt là một điển lễ chuẩn chu, coi đời như đạo – Đạo Sống.

Thật chậm, điểm trang, thụ hưởng và tụng ca.

Cái hào hoa lộng lẫy cũ đó, vẫn hàng ngày bị tụng ca tiếc nuối bằng những cô cậu thanh niên đang hời hợt với chính bộ trang phục kì quặc bận trên người, tân cổ bất phân.

Thay vì ca tụng, tiếc nuối và căm phẫn vô tri phi nghĩa, sao không bắt đầu bằng việc chọn lấy một chiếc áo dài, một chiếc áo sơ-mi đàn ông, hay một cặp quần tây khéo cắt, và ủi cho thiệt phẳng?

Tôi tin tuyệt đối vào sự cầu kỳ đúng điệu của hình thức. Tôi tin rằng chiếc áo làm nên thầy tu, và phong cách có thể là liệu pháp ám thị làm nên cốt cách. Thế mới biết vì sao các bà giám thị xưa lại ngặt nghèo và nguyên tắc vận áo dài của nữ sinh như vậy. Những người con gái lớn lên trong khuôn khổ ôm ấp của tấm áo chuẩn mực, ắt sẽ không thể tự cho phép sống lưng gù bệ rạc, bước chân lê quẹt bần hàn, hay cần cổ co rụt thõng thẹo tinh thần tiểu nhược. Vào một thời điểm cụ thể nào đó trong quá khứ, con người lớn lên như thế, ướp trong bầu không khí văn hóa như vậy, từ âm nhạc đến kịch nghệ, văn chương, từ kiến trúc, kiểu dáng công nghiệp (xe, điện thoại, máy truyền hình, v.v…), và cả xự thiêng liêng trong chính biến thời cuộc, khiến sự chỉn chu cẩn trọng trong đạo hưởng thụ phải là tuyệt đối.

Kẻ hậu duệ kém may mắn như chúng ta, lỡ chuyến thời cuộc hoàng hoa lộng lẫy và cũng bi thương đó, vẫn có thể từng ngày, từng người, tự dựng nên riêng cho mình một “bầu khí quyển” xa xỉ của những gì mình luôn ngưỡng vọng, cũng đủ tạo dựng lại cho Sài-gòn một thế hệ kiêu hãnh của cốt cách Sài-gòn chánh hiệu.

Tại sao không bắt đầu bằng vài chục ngàn mua một cái làn đi chợ (trước khi tuyệt chủng) để không bị bắt gặp xách thứ bịch nylon bệ rạc?

Người ta có thể nhận nuôi một con mèo, yêu thương nó, và nhờ nó dạy cho cách loài mèo, mèo giàu hay mèo nghèo, chậm rãi, khoan thai, khách khí, và luôn biết thu xếp cho bản thân một lối sống cầu kì ra sao.

Người ta có thể nhận nuôi một con chó, yêu thương nó, và nhờ nó nhắc cho nhớ: mình xứng đáng được yêu thương tuyệt đối và vô điều kiện như thế nào.

Biết sững sờ trước một khuôn vàng thước ngọc của tư phong cốt cách, hãy ra tiệm may đặt may riêng cho mình một bộ da thứ hai tươm tất hơn, và đừng bao giờ, đừng bao giờ cho phép mình ăn mặc xấu nữa.

Bằng không, xin chỉ từng ngày, từng người, thu vén cho riêng mình một cuộc ngược dòng chậm rãi riêng.

Điều đó có thể bắt đầu bằng việc ngồi lại, quậy một ly café sữa đúng điệu vừa ngậy cùng đá nhuyễn, và chậm rãi học lại từ đầu, cách thưởng thức một bản tân cổ giao duyên được thâu âm thiệt cầu kỳ vi diệu.

Hay nói một cách khác, hãy bắt đầu bằng việc từ chối bị ngược đãi và tự ngược đãi.

 Hãy đối xử và cung cấp cho chính mình những điều tốt đẹp hơn.

 Và thêm vào cho tôi những đốm hỏa châu hồi sanh bộ lạc.

 TRÁC THUÝ MIÊU     

đúng người đúng việc :-)

Một câu uh của nàng trong điện thoại thôi đủ làm em, thường lặng mất vài giây. Như một cuối tuần trước vừa mở mắt thấy tin của nàng bảo sẽ bỏ chồng. em choáng váng thấy 2 ngày cuối tuần thường rực rỡ bỗng tối lại và bắt đầu nhấc điện thoại gọi lung tung hết cả lên, em cũng cần một sự cứu rỗi, cũng cần cầu cứu, dù đây chả phải lần đầu. cứ năm đôi lần, trung bình thế, em đều đều mà đau tim dù suy cho cùng, em có đau tim hay chết lăn đùng ra đấy cũng chả cứu được ai, cái gì không đổ vỡ cả. khốn thế đấy. nhưng em vẫn cứ đau chả có cách nào phanh lại được và chỉ muốn hét lên với ông chồng nàng rằng: anh mà làm vỡ cái gia đình này, em sẽ giết chết anh. Hóa ra thì em rất cổ điển, đứng trước một nguy cơ đổ vỡ gia đình là cũng lồng lên như sư tử, không chấp nhận sự tan vỡ dù em biết nó đã thuần là sự chịu đựng, và em chả bao giờ cổ vũ đàn bà chịu đựng trong hôn nhân cả.

Trưa nay vô tình xem lại một đoạn mà cô gái bảo chàng trai khi anh ta đứng lên mặc quần áo và chuẩn bị về rằng: có 2 loại đàn bà, loại ngủ với anh và loại sống cùng anh, em có phải ở loại 2 không? Chàng cười và lại chui vào chăn những rồi nửa đêm thì bỏ về lúc nàng đang ngủ say. Đó là một người đàn ông hư hỏng, lăng nhăng và tuyệt quyến rũ. Và kết phim thì anh ta nhận ra tình yêu thực sự với cô và hình như họ thành vợ chồng. đó là phim. Còn ngoài đời em biết có những người đàn bà mãi ở loại 1. họ chấp nhận thế. những người đàn bà ở loại 2 cũng đầy trời chấp nhận, thậm chí oán hận ngút ngàn, ở đâu cũng có cái hay cái dở. và họ có  thể đổi vai cho nhau hoặc chạy từ vai này rồi sang vai khác hoặc cùng lúc ở 2 vai cũng ok. Suy cho cùng thì đàn ông hưởng lợi nhỉ! Nên thôi thế này nhé, đàn ông là công cụ, còn tùy đàn bà sử dụng vào mục đích gì, để đạt được điều gì. và đàn bà có chịu đựng nổi sự bá đạo của họ không?! Điều này thì cũng là vấn đề đấy chứ chẳng phải chơi. Nó cần ở đàn bà, chả phải đức hy sinh mà cần sự nhẫn tâm, cần cái đầu lạnh. Nên suy ra, nếu không có được người đàn ông có tố chất thì ra thế nào đều nằm cả ở tay đàn bà, nhỉ

Mà hôm qua em cũng bảo nàng bạn thân rằng: có người đàn ông chỉ để cho những giây phút phù hoa thôi, những giây phút phù hoa rất ít thôi để tô thêm chút mầu đậm làm sinh động bảng mầu của mình, vậy thôi, không nên ham hố đòi hỏi bất cứ gì thêm ở những người đàn ông như thế. đúng người đúng việc thôi, nhể! Haha.