"Tựa đất tựa trời, tựa vào vai người"

 Tựa đất tựa trời, tựa vào vai người

Ta tựa lại chốn thân ta

Ở một độ tuổi nào đó, xem chừng cảm giác yêu thương say đắm của trạng thái “rơi vào lưới tình” [fall in love] đối với các bạn có lẽ không còn quan trọng như thời thiếu niên. Điều các bạn cần từ người mình yêu là sự thông hiểu, đồng cảm, và hỗ trợ. Thông hiểu như một hoạt động tâm trí, đồng cảm như một biểu hiện cảm xúc, và hỗ trợ như những cử chỉ và hành vi. Một người để bạn có thể quay về nương tựa, khi cha mẹ, thầy cô hay bạn bè không còn đảm nhận vai trò đó nữa như những ngày còn ấu thơ. Và bao năm rồi, các bạn vẫn còn kiếm tìm trong nỗi lo sợ của tuổi thanh xuân vùn vụt qua đi.

Tới một lúc nào đó, vì học được một thái độ từ cuốn sách nào đó, Khắc Kỷ chẳng hạn, các bạn hạ quyết tâm, “chỉ nương tựa vào chính mình.” Trong kinh Pháp Cú cũng nói vậy, “"Tự mình nương tựa mình, Tựa điểm nào hơn nữa, Nhờ khéo điều phục mình, Được điểm tựa khó được" (Kinh Nikaya Pháp Cú XII: Attavagga: Phẩm Tự Ngã). Thế nhưng việc quay về nương tựa mình là một hành trình chứ không phải thái độ. Vì thế để đóng trọn thái độ vững chãi, bạn cực kỳ mỏi mệt cho chuỗi ngày tháng lê thê “nương tựa vào chính mình” mà vẫn thầm mong một hoàng tử bạch mã hay một công chúa “ngủ trong rừng” nào đó đến thổi một trận gió tình yêu cuốn bạn bay bổng rời xa hoang mạc của cô độc này. Đó không phải là nương tựa vào chính mình; đó chỉ là biện hộ của chú cáo chê giàn nho xanh hay sự chuyển hóa nửa vời của việc đóng vai theo “lời hay ý đẹp.”

Chúng ta mong đợi một người thường trực cho chúng ta nương tựạ, thế nhưng nhiều khi nếu khá thì là một sự trao đổi hoặc tê hơn thì là một sự bóc lột. Sự trao đổi sẽ là một điều khoản công khai, “Tôi quan tâm anh/em để đánh đổi sự quan tâm của anh đối với tôi.” Sự bóc lột sẽ là một điều khoản ngầm thuận, “Tôi chỉ cần anh/em vài giờ trong ngày, khi nào cần thì anh/em phải hiện diện và chú tâm đến tôi. Những lúc khác tôi còn bận. . . chơi game, đi nhậu, hay đi mua sắm.” Hãy trung thực với nhau, người yêu theo lối này thì thật ra cuối cùng cũng chỉ là một tài sản: một đồ vật hay may mắn hơn một thú cưng mà chúng ta chơi đùa vài giờ trong ngày rồi sau đó có thể lãng quên hay chỉ thấy bực bội. Và phải chăng khoái lạc mãi hưởng sẽ chán sao?

Nếu “nương tựa vào một người” và “nương tựa vào chính mình” là hai bước biện chứng thì có thể có một sự nương tựa nào khác không? Tôi tin là có qua sự trải nghiệm của mình. Chẳng phải chúng ta luôn có điều nương tựa mỗi giờ mỗi phút trong cuộc sống sao? Sáng nay người thân chúng ta ôm hôn chúng ta trước khi đến sở đến trường, chú bảo vệ thăm hỏi vài câu, bà bán xôi cười chào đôi tiếng. Bạn ta hôm qua mới dành cho ta một giờ cà phê tán gẫu. Bố ta sáng nay mới gọi hỏi chuyện làm ăn chúng ta ổn không. Và ánh nắng ấm đẹp chiếu qua lá cây, một cành hoa ban công nhà ai khẽ lay trong gió sớm. Chúng ta nương tựa vào tha nhân và vào vạn vật. Thế giới mở lòng ra với chúng ta từng phút giây mà chúng ta mãi ngoảnh mặt đắm chìm trong hoài vọng và ảo vọng. Thả xuống những lảm nhảm và vẽ vời trong tâm trí để dùng toàn bộ giác quan tiếp chạm cuộc đời rồi cả thế giới sẽ là nơi nương tựa.

Bước cuối cùng của sự nương tựa sẽ không còn là sự kiếm tìm hay sở hữu một người để dựa vào. Nó cũng không còn là sự chấp thủ quan niệm hay thái độ chỉ khăng khăng dựa vào chính mình. Nó sẽ là việc mở lòng ra đón nhận thế giới và nương tựa vào vạn pháp với lòng biết ơn vô cùng.

TS Lê Nguyên Phương

***

Một sự cân đối tuyệt đẹp ^^