20/11

Của PHƯƠNG ĐẶNG

“Khi nào người ta đã gục ngã vài lần, cảm thấy như mình rơi tự do xuống một cái hố đen sâu hoắm không có đáy, người ta có hai kiểu phản ứng điển hình: một là trầm trọng hóa nỗi đau của mình, tưởng như chỉ có mình là sinh vật đau khổ tột cùng trên đời này và cả thế giới quay lưng với mình; và hai là hiểu ra rằng ai cũng có lúc đau như thế và rồi đứng dậy đi tiếp.

Theo kiểu phản ứng thứ nhất, nỗi đau hóa thành thù hận, và nhìn đâu người ta cũng thấy thế giới tối tăm. Nỗi đau biến thành ngục tù giam hãm người ta. Người ta đem nỗi đau của mình phóng chiếu lên thế giới và kẻ khác. Người ta có xu hướng biến nỗi đau thành vũ khí để vừa cô lập chính mình, vừa làm tổn thương lại người khác – như một kiểu trả đũa, cho dù không nhắm được tới kẻ đã gây đau đớn cho bản thân.

Theo kiểu còn lại, nỗi đau chuyển hóa thành niềm vui và sức mạnh. Nỗi đau giải phóng người ta. Người ta đem niềm vui và sức mạnh để thay đổi bản thân và thế giới. Cho dù người ta chẳng phải kể xem mình đã đạt chiến tích gì, mỗi một tương tác với thế giới – dù cho nhỏ tới đâu – đều có thể để lại thay đổi tích cực như dấu vân tay để lại trên mỗi vật mà người ta chạm vào.

Nỗi đau là công cụ. Nỗi đau càng lớn thì càng dễ có sức chuyển hóa mạnh, nhưng cũng càng mang tính rủi ro cao.

Cú ngã là cần thiết với đứa trẻ đang tập đi. Đứa trẻ không vì ngã mà bỏ tập đi hay thù hận mặt đất hay sàn nhà. Với người lớn, cú ngã là cần thiết. Càng không dám ngã, càng lủi thủi trong cái xó an toàn thì người ta càng chậm phát triển.

Thành công không phải là số tiền người ta làm ra, mà là thái độ của người ta với cuộc sống khi người ta ngã. Tôi biết, chúng ta đã nghe điều nay quá nhàm tai: đừng bỏ cuộc, hãy cố gắng, đừng gục ngã,… Kỳ thực đó đều là các bài học mà nếu chưa có trải nghiệm đủ thì chẳng ai để tâm. Ai cũng có thể nói làu làu.

Để đánh giá thái độ của một người với cuộc sống không khó. Bạn chỉ cần dành 10 phút nói chuyện với họ, và xem họ nói chuyện về điều gì, nhìn vào mắt họ để thấy đôi mắt ánh lên điều gì. Bạn sẽ thấy phần lớn mọi người phàn nàn về những điều tồi tệ đã xảy ra với họ - vừa mở miệng là đã kể chuyện gì tồi tệ đã xảy ra ngày hôm qua, phán xét người khác, lo lắng về chuyện này chuyện kia, đau khổ về những gì đã xảy ra,... Bạn sẽ thấy ánh mắt chán chường, giận dữ, chẳng buồn hỏi chuyện người kia mà chỉ chăm chăm kể câu chuyện mình khổ như thế nào: đời khiến mình khổ, con cái làm mình khổ, vợ chồng, cha mẹ, họ hàng, sếp, đồng nghiệp làm mình khổ, con chó làm mình khổ, người lạ làm mình khổ.

Hoặc đơn giản hơn, bạn có thể lên Facebook của một người – đánh giá cũng khá dễ. Mọi người thường viết những cái mà họ cho là quan trọng với họ lên đó, ghi những thông tin và tải lên những ảnh mà họ cho là đại diện cho họ. Đó chính là hình ảnh của họ trong mắt của họ. Và với rất nhiều người, Facebook cũng chỉ là nơi chất chứa nỗi khổ, kể lể nỗi khổ của mình (hoặc ngược lại là khoe khoang thành tích của mình, cố gắng xây dựng hình ảnh thật đẹp – một dạng tinh thần không lành mạnh ở cực còn lại nhằm che giấu sự tự ti và nỗi thống khổ của chính mình) và phán xét, trách móc người khác như một hình thức trị liệu tâm lý thiếu lành mạnh.

Đó là thất bại chứ là gì.

Thử so sánh thái độ của bạn bây giờ với bạn 5 năm trước. Bạn có thấy mình vui lên không? Hay chán đời đi?

Thành công của bạn nằm ở đó.

Chẳng có ai thành công gì – dù là kiếm được tiền, đạt được những mục tiêu nhất định trong sự nghiệp hay với gia đình và con cái, hay cảm thấy an bình và hạnh phúc – mà có thể lại than phiền về cuộc đời và kể khổ.”

 PHƯƠNG ĐẶNG